Oorzaken en gevolgen van eenzaamheid

Oorzaken en gevolgen van eenzaamheid

Eerst… wat is eenzaamheid? Eenzaamheid is het gevoel dat je ervaart als je je niet (genoeg)  verbonden voelt met andere mensen. Het is een fysiek verschijnsel: je kunt het zien in de hersenen. Het is geen inbeelding, of een wensdroom, het geeft echt aan dat je een tekort hebt in je basisbehoefte aan mensen. Vergelijk het maar met honger of dorst.

Eenzaamheid is pas een probleem als je niet in staat bent om weer nieuwe verbindingen aan te gaan of bestaande verbindingen nieuw leven in te blazen. Dat kan komen door omstandigheden die buiten jezelf liggen, maar ook door de beslissingen die je neemt: door je gedrag.

Oorzaken van eenzaamheid

Eenzaamheid wordt veroorzaakt door zowel individuele als maatschappelijke factoren. Individuele factoren zoals: verlies van de partner, relatieproblemen en langdurige mantelzorg hebben veel invloed op de sociale netwerken van mensen. Dat geldt eveneens voor maatschappelijke factoren als; verlies van werk, slechte scholing of inkomensdaling.

Eenzaamheid kan leiden tot sociaal isolement, dat wil zeggen een klein os zelfs geen persoonlijk netwerk hebben. Doordat mensen zich steeds meer terugtrekken als gevolg van eenzaamheid krimpt het netwerk. Anderzijds kan sociaal isolement dat is veroorzaakt door omstandigheden, bijvoorbeeld doordat vrienden verhuizen of de partner wegvalt, ook eenzaamheid in de hand werken. Eenzaamheid en sociaal isolement beïnvloeden elkaar dan ook over en weer. Het maakt het complex in te zin wat oorzaak en wat gevolg is, en daarmee maakt het hulpverlening ingewikkeld.

Gevolgen van eenzaamheid

Eenzaamheid heeft grote gevolgen voor iemands welzijn en het maatschappelijk functioneren van mensen. Eenzaamheid treft het individu en de maatschappij. Eenzame mensen hebben vaker last van een verminderd zelfrespect, depressieve klachten en angststoornissen. Lichamelijk gezien komen bij eenzame mensen meer aandoeningen voor: hoofdpijn, maagpijn, ademhalings- en slaapproblemen. Eenzaamheid leidt tot psychische en fysieke klachten en daarmee tot een zorgvraag.

Sociaal isolement zet mensen op een maatschappelijke achterstand. Een specifieke risicogroep voor eenzaamheid zijn mantelzorgers, doordat zij veel tijd en energie richten op verzorging gaat dit vaak ten kosten van het onderhouden van hun eigen sociaal netwerk.

Sociaal isolement en eenzaamheid raakt aan drie centrale doelstellingen van vigerend overheidsbeleid: zelfredzaamheid, maatschappelijke participatie en sociale samenhang. De WMO gaat uit van een civil society. De overheid stimuleert sociale betrokkenheid en participatie.

Signaleren van eenzaamheid

Eenzame mensen zijn moeilijk te bereiken. De kunst is om mensen bij de juiste interventie te krijgen. De eerste stap hierbij is het signaleren van eenzaamheid. Dit signaleren gebeurt binnen de bestaande hulpverlening of bij huisbezoeken door professionals en vrijwilligers, waaronder de ouderenadviseurs. Signaleren van eenzaamheid is minder gemakkelijk dan het misschien op het eerste gezicht lijkt. Enige voorzichtigheid bij het bestempelen van ouderen als eenzaam is dan ook geboden. Anderzijds is het niet-signaleren van eenzaamheid ook een grote valkuil. Het is een misvatting te denken dat iemand met een groter netwerk waarschijnlijk niet eenzaam is.

Voorkomen van sociaal isolement

Movisie heeft een verkennend onderzoek gedaan binnen het thema eenzaamheid. Er zijn 25 methoden in kaart gebracht om eenzaamheid tegen te gaan. Deze methoden zijn ingedeeld in vijf typen interventies.

Het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI) doet onderzoek naar het voorkomen van sociaal isolement van ouderen. Het Fonds Sluyterman Van Loo heeft het NIDI subsidie verstrekt in het kader van het subsidieprogramma ‘Eenzaamheid onder ouderen’. De onderzoekers van het NIDI hebben in 2005 onderzoek gedaan naar de effectiviteit van interventies die gericht zijn op het voorkomen of verminderen van eenzaamheid onder ouderen.

De trieste conclusie moet zijn dat de meeste interventies geen effect hadden op de beleefde eenzaamheid.

Vandaag de dag is de situatie helaas niet veel beter. Inmiddels wordt wel meer aandacht besteed aan het feit dat eenzaamheidsbestrijding vraagt om specifieke deskundigheid. Faktor5 biedt die deskundigheid op post-HBO niveau.

Advertenties

Over Jeannette Rijks

Als eenzaamheids-specialist leer ik hulpverleners zoals coaches, therapeuten, trainers en counselors - professionals dus - effectief te zijn in de aanpak van eenzaamheid. Mijn motto: het kan wel!
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s